Cilad septal septal (ASD) waa iin caadi ah oo ku dhasha wadnaha taas oo saamaysa dhismaha wadnaha. Waxay dhacdaa marka uu jiro dalool gidaarka, oo loo yaqaan septum, kaas oo kala sooca labada qol ee sare ee wadnaha - atria. ASD way ku kala duwanaan kartaa cabbirka iyo darnaanta, iyadoo xaaladaha qaarkood ay yihiin kuwo yaryar oo aan asymptomatic ahayn, halka kuwa kalena laga yaabo inay weynaadaan oo ay keenaan calaamado muhiim ah.
Dhowr arrimood ayaa gacan ka geysan kara horumarinta ASD:
Qodobbada Hidde-raaca: ASD waxay ku dhex socon kartaa qoysaska, taasoo soo jeedinaysa u-noolaanshaha hidda-socodka. Xanuunada hidde-sideyaasha qaarkood sida Down syndrome-ka, Holt-Oram syndrome, iyo Ellis-van Creveld syndrome waxay la xidhiidhaan khatarta korodhka ah ee ASD.
Arrimaha Deegaanka: La kulanka arrimo deegaan oo gaar ah inta lagu jiro uurka, sida cabitaanka khamriga, sigaar cabista, ama daawooyinka qaarkood, waxay kordhin karaan khatarta ASD ee ilmaha.
Caafimaadka Hooyada: Caafimaadka hooyada xilliga uurka waxay saameyn kartaa halista ASD. Xaaladaha sida sonkorowga oo aan si liidata loo kontorooli karin ama infekshannada fayraska qaarkood inta lagu jiro uurka waxay gacan ka geysan karaan horumarka ASD ee ilmaha.
Koriinka uurjiifka: Dhibaatooyinka xilliga koritaanka uurjiifka, gaar ahaan inta lagu jiro samaynta wadnaha, waxay u horseedi kartaa horumarinta ASD. Arrimaha la xidhiidha samaynta ama xidhitaanka septum ee u dhexeeya atria waxay keeni karaan dalool, taasoo keenta ASD.
Waxyaabaha halista ah ee cilladda septal ee Atrial
Waa kuwan arrimaha khatarta ah ee la xidhiidha cilladda septal ee atrial oo loo soo bandhigay dhibco rasaas ah:
U saadaalin hidde: Taariikhda qoyska ee cilladaha wadnaha ee lagu dhasho waxay kordhisaa khatarta.
Da'da hooyada: Da'da hooyada oo sareysa (ka weyn 35) waxay la xiriirtaa khatar sare.
Caafimaadka hooyada: Sonkorowga oo si liidata loo xakameeyey ama caabuqyada fayraska qaarkood xilliga uurka.
Arrimaha deegaanka: Soo-gaadhista khamriga, sigaarka, ama daawooyinka qaarkood inta lagu jiro uurka.
Xanuunnada hidde-sideyaasha: Cilladaha Down syndrome-ka, Holt-Oram syndrome, Ellis-van Creveld syndrome, iyo kuwa kale ayaa kordhiya khatarta.
Arrimaha koritaanka uurjiifka: Dhibaatooyinka inta lagu jiro samaynta wadnaha ama xidhitaanka septum atrial waxay keeni kartaa ASD.
Gender: Dumarku waxay aad ugu dhow yihiin inay qaadaan ASD marka loo eego ragga.
Calaamadaha cilladda septal ee Atrial
Calaamadaha ASD way kala duwanaan karaan iyadoo ku xidhan xajmiga cilladda iyo arrimo kale, laakiin halkan waxaa ah calaamado iyo astaamo caadi ah:
Qalbigu gunuunacTani inta badan waa calaamadii ugu horeysay ee uu arko bixiyaha xanaanada caafimaadka inta lagu jiro baaritaanka jirka. Guuxa waa dhawaaq aan caadi ahayn oo la maqlo inta lagu jiro garaaca wadnaha.
DaalShakhsiyaadka qaba ASD waxaa laga yaabaa inay dareemaan daal, gaar ahaan inta lagu jiro dhaqdhaqaaqa jirka, sababtoo ah shaqada dheeraadka ah ee wadnuhu waa inuu sameeyo si uu u magdhabo socodka dhiigga aan caadiga ahayn.
Neefsasho gaabis ahTani waxay dhici kartaa inta lagu jiro dhaqdhaqaaqa jirka ama xitaa nasashada, maadaama wadnuhu uu ku dhibtoonayo inuu si hufan u shubo dhiigga.
Caabuqa neef-mareenka oo soo noqnoqda: Shakhsiyaadka qaar ayaa laga yaabaa inay aad ugu nugul yihiin caabuqyada neef-mareenka, sida oof-wareen, taasoo ay ugu wacan tahay qulqulka dhiigga aan caadiga ahayn ee wadnaha.
Wadne garaacDareenka garaaca wadnaha ee degdega ah, gariiraya ama garaaca ayaa dhici kara.
StrokeXaaladaha daran, xinjirowga dhiigga ayaa ka samaysan kara wadnaha oo u socdaalaya maskaxda, taas oo keenta istaroog.
Qalabka wadnaha: Muddo ka dib, haddii aan la daweyn, ASD waxay u horseedi kartaa balaadhinta iyo daciifinta dhinaca midig ee wadnaha, taas oo keeni karta wadne xanuun.
Ma u baahan tahay ballan?
Ogaanshaha cilladda septal Atrial
Imtixaanka Jirka: Dhakhtarku waxa uu ogaan karaa gunuuska wadnaha inta lagu jiro baadhitaanka jireed ee caadiga ah. Guuxa wadnaha waa dhawaaq aan caadi ahayn oo la maqlo inta lagu jiro garaaca wadnaha.
Echocardiogram: Tani waa baaritaanka aasaasiga ah ee loo isticmaalo in lagu ogaado ASD. Waxay isticmaashaa hirarka dhawaaqa si ay u soo saarto sawirada qaab dhismeedka wadnaha waxayna u ogolaataa dhakhaatiirta inay arkaan daloolka ku yaala septum atrial oo ay qiimeeyaan xajmiga iyo goobta.
Electrocardiogram (ECG ama EKG): Tijaabadani waxay diiwaangelinaysaa dhaqdhaqaaqa korantada ee wadnaha waxayna kaa caawin kartaa in la ogaado wixii aan caadi ahayn ee ku jira laxanka wadnaha, taas oo muujin karta ASD.
Raajo laabta: Tan waxaa laga yaabaa in la sameeyo si loo arko cabbirka wadnaha oo laga hubiyo ciriiri kasta oo ku dhaca sambabada, taas oo noqon karta calaamad ASD weyn.
Sawirka wadnaha MRI ama CT: Tijaabooyinka sawir-qaadista ayaa bixin kara sawirro faahfaahsan oo ku saabsan wadnaha iyo xididdada dhiigga waxaana laga yaabaa in loo isticmaalo xaaladaha qaarkood si loo sii qiimeeyo cilladda.
Echocardiogram transesophageal (TEE): Xaaladaha qaarkood, haddii echocardiogram-ga caadiga ahi aanu bixin faahfaahin ku filan, TEE ayaa la samayn karaa. Tani waxay ku lug leedahay gelinta baaritaanka dhuunta si loo helo sawirada wadnaha ee dhow.
Daawaynta cilladda septal ee Atrial
Ikhtiyaarada daawaynta cilladaha septal septal (ASDs) way kala duwanaan karaan iyadoo ku xidhan arrimo ay ka mid yihiin cabbirka ciladda, joogitaanka calaamadaha, iyo caafimaadka guud ee bukaanka. Waa kuwan qaar ka mid ah hababka caadiga ah:
U fiirsasho: Haddii ASD yar yahay oo aanu keenin wax calaamado ah, hab "sugi-iyo-eeg" ayaa laga yaabaa in la qaado. Baadhitaano joogto ah oo lala yeesho dhakhtarka wadnaha ayaa lagama maarmaan noqon doona si loola socdo xaalada isbedel kasta.
DawoDaawooyinka waxaa loo qori karaa si loo maareeyo calaamadaha la xiriira ASD-yada, sida wadne xanuunka ama arrhythmiasDaawooyinkan waxaa ka mid noqon kara daawooyinka kaadida lagu nadiifiyo si loo yareeyo ururinta dareeraha, iyo daawooyinka lagu xakameeyo laxanka wadnaha.
Dayactirka qaliinka: ASD-yada waaweyn ama kuwa keena calaamado muhiim ah, dayactirka qaliinka ayaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto. Tani waxay ku lug leedahay qaliinka furan ee wadnaha si loogu dhejiyo daloolka septum atrial iyadoo la adeegsanayo balastar synthetic ama unug laga soo qaaday meelo kale oo jirka ah.
Xiritaanka ku salaysan kateetarkaASD-yo badan ayaa hadda la xidhi karaa iyadoo la isticmaalayo farsamooyin aan fiicneyn oo ku lug leh kateetarka. Nidaamkan, kateetarka ayaa lagu hagayaa xididdada dhiigga ee gumaarka ilaa wadnaha, halkaasoo qalab la dhigay si loo xiro daloolka. Habkan waxaa badanaa loo door bidaa ASD-yada yaryar waxayna bixin kartaa waqtiyo soo kabasho degdeg ah marka loo eego qalliinka wadnaha furan.
Xiritaanka Qalabka Transcatheter: Tani waa nooc gaar ah oo xidhitaan ku salaysan kateetarka halkaas oo qalab, sida occluder, la geliyo ciladda si loo xiro. Habkani waxa uu noqday mid caan ah oo inta badan ah habka la door bidayo ee lagu daweeyo secundum ASDs.
Tallaabooyinka Ka Hortagga ah ee cilladda septal ee Atrial
Tallaabooyinka ka hortagga cilladaha septal septal (ASD) waxay caadi ahaan ku wareegaan dhimista arrimaha khatarta ah ee la xidhiidha xaaladda halkii ay si toos ah uga hortagi lahaayeen, maadaama ASD ay ugu horrayn tahay cillad wadnaha lagu dhasho. Si kastaba ha ahaatee, qaar ka mid ah tallaabooyinka guud ayaa kaa caawin kara maaraynta arrimaha khatarta ah ama yaraynta dhibaatooyinka iman kara:
Daryeelka dhalmada ka hor: Xaqiijinta daryeelka saxda ah ee dhalmada ka hor waxay gacan ka geysan kartaa in la aqoonsado arrimo kasta oo suurtagal ah horraanta uurka, taas oo u oggolaanaysa faragelinta waqtiga ama maaraynta.
Ka fogaanshaha teratogens: Haweenka uurka leh waa in ay ka fogaadaan la kulanka walxaha la og yahay in ay kordhiyaan khatarta ah cilladaha wadnaha ee lagu dhasho, sida daawooyinka qaarkood, khamriga, tubaakada, iyo daroogooyinka sharci darrada ah.
La-talinta hidda-socodka: Qoysaska leh taariikhda cilladaha wadnaha ee lagu dhasho ama cilladaha hidde-sideyaasha ee la xiriira cilladaha wadnaha ayaa laga yaabaa inay ka faa'iideystaan la-talinta hidda-socodka. Fahamka arrimaha khatarta ah ee hidde-sidaha waxay wargelin karaan go'aamada qorsheynta qoyska.
Qaab nololeed caafimaad leh: Joogteynta qaab nololeed caafimaad leh ka hor iyo inta lagu jiro uurka waxay yareyn kartaa khatarta cilladaha wadnaha ee lagu dhashoTan waxaa ka mid ah nafaqo habboon, jimicsi joogto ah, iyo ka fogaanshaha walxaha waxyeelada leh.
Folic acid supplement: Qaadashada folic acid oo ku filan ka hor iyo inta lagu jiro uurka hore waxay muhiim u tahay ka hortagga cilladaha tubbada neerfaha, inkasta oo doorkeeda ka hortagga cilladaha wadnaha lagu dhasho sida ASD ay yar tahay.
Samee & Ha samayn
Marka ay timaaddo maaraynta cilladaha septal ee atrial, waxaa jira qaar la sameeyo iyo wax-qabadyo ay tahay in shakhsiyaadku maskaxda ku hayaan. Marka la raaco tilmaamahan, bukaanku waxay si wanaagsan u maareyn karaan xaaladooda waxayna wanaajin karaan tayada guud ee noloshooda.
Samee
Ha sameyn
Si joogto ah ula soco dhakhtarkaaga wadnaha ama bixiyaha xanaanada caafimaadka si aad u hubiso iyo qiimaynta.
Iska daa baaritaanka joogtada ah ama ballamaha caafimaadka.
Cilad septal septal waa cillad caadi ah oo lagu dhasho taas oo saamaysa dhismaha wadnaha. Waxay dhacdaa marka uu jiro dalool gidaarka, oo loo yaqaan septum, kaas oo kala sooca labada qol ee sare ee wadnaha - atria. Xaruntu waxay ku kala duwanaan kartaa cabbirka iyo darnaanta, iyadoo xaaladaha qaarkood ay yihiin kuwo yaryar oo aan asymptomatic ahayn, halka kuwa kalena laga yaabo inay weynaadaan oo ay keenaan calaamado muuqda. Erayada muhiimka ah ee caadiga ah ee la xidhiidha ASD waxaa ka mid ah cillad wadnaha, ku dhasha, daloolka wadnaha, atria, iyo septum.
Waxaa jira dhowr arrimood oo gacan ka geysan kara horumarinta cilladaha septal ee atrial. Mid ka mid ah sababaha ugu waaweyn waa cudurka hidde-sideyaasha. Cilmi-baaristu waxay muujisay in isbeddellada hidde-sideyaasha qaarkood ama cilladaha aan caadiga ahayn ay kordhin karaan khatarta ah in ilmuhu ku dhasho cillad septal ah. Intaa waxaa dheer, arrimaha deegaanka ayaa sidoo kale door ka ciyaari kara horumarinta cilladaha septal ee atrial. Soo-gaadhista maaddooyinka qaarkood xilliga uurka, sida khamriga ama daawooyinka qaarkood, waxay kordhin karaan halista uu ilmuhu ku yeelan karo cillad septal ah.
Halka, cilladda septal ee atrial, ay tahay cillad wadnaha lagu dhasho, arrimaha qaarkood waxay kordhin karaan suurtogalnimada inay dhacdo. Hal arrin oo halis ah ayaa ah genetics. Cilmi baaris ayaa muujisay in shakhsiyaadka leh taariikhda qoyska ee cilladda septal septal ay aad ugu dhowdahay inay yeeshaan xaaladda laftooda. Sidaa darteed, haddii ay jiraan qaraabo dhow oo laga helay cillad atrial septal, waxaa muhiim ah in la feejignaado oo la raadsado talo caafimaad si loo ogaado goor hore iyo maarayn. Arrin kale oo gacan ka geysan karta khatarta ah in uu ku dhaco cilladda septal septal waa hooyada oo la kulanta walxaha qaarkood xilliga uurka. Daraasaduhu waxay soo jeediyeen in soo-gaadhista khamriga, qiiqa tubaakada, ama daawooyinka qaarkood ay kordhin karaan suurtogalnimada cilladaha wadnaha uurjiifka, oo ay ku jiraan cilladaha septal ee atrial.
Mid ka mid ah calaamadaha caadiga ah ee cilladda septal septal ee atrial waa neefta oo ku yaraata, gaar ahaan inta lagu jiro dhaqdhaqaaqa jirka ama jimicsiga. Tani waxay dhacdaa sababtoo ah dhiigga labada dhinac ee wadnaha ayaa isku dhafan, taasoo keenta kororka socodka dhiigga ee sanbabada. Natiijo ahaan, sambabadu waa inay si aad ah u shaqeeyaan si ay ogsijiin u siiyaan dhiiggan xad-dhaafka ah. Calaamadaha kale ee ay la kulmi karaan shakhsiyaadka qaba cilladda atrial septal waa daal ama daciifnimo. Korodhka socodka dhiigga iyo cadaadiska wadnaha awgeed, waxay noqon kartaa mid aan waxtar lahayn marka lagu shubo dhiigga ogsijiinta leh ee jirka oo dhan. Tani waxay keeni kartaa dareen daal iyo tamar la'aan.