Demyelinating neuropathy waa xaalad saameeya neerfayaasha durugsan oo carqaladeeya shaqada caadiga ah ee habdhiska dareenka. Waxay dhacdaa marka daboolka difaaca ee loo yaqaan 'myelin', kaas oo ku wareegsan oo dahaadhiya fiilooyinka dareemayaasha, uu dhaawacmo ama burburo. Dhaawacani wuxuu keenaa calaamado kala duwan waxayna si weyn u saameyn kartaa tayada nolosha qofka. Erayada fudud, demyelinating neuropathy waxaa loola jeedaa luminta ama burburinta myelin, taas oo lagama maarmaan u ah hagaajinta dareenka habboon. Dahaarkan ilaalinta la'aanteed, calaamadaha neerfaha ayaa noqda kuwo gaabis ah oo aan waxtar lahayn, taas oo keenta calaamado kala duwan oo neerfaha ah. Fahamka waxa uu yahay neuropathy demyelinating wuxuu ka caawin karaa shakhsiyaadka ay saameysay xaaladdan inay raadiyaan daryeel caafimaad oo ku habboon oo ay sahamiyaan fursadaha daawaynta ee jira. Marka aan kor u qaadno wacyiga ku saabsan xaaladdan, waxaan gacan ka geysan karnaa ogaanshaha hore iyo xeeladaha maaraynta waxtarka leh ee kuwa la nool xanuunka demyelinating neuropathy.
Haddii aad ka shakisan tahay adiga ama qof kale inuu dareemayo Demyelinating neuropathy, waa muhiim inaad raadsato daryeel caafimaad oo degdeg ah adigoo wacaya adeegyada degdegga ah ama la tashanaya Nuurologist.
Sababaha Demyelinating neuropathy
Demyelinating neuropathy waa xaalad adag oo saameeya neerfaha waxayna saameyn weyn ku yeelan kartaa tayada nolosha qofka. Fahamka sababaha xaaladdan waa muhiim si loo horumariyo xeelado daweyn oo wax ku ool ah oo taageero loo siiyo kuwa ay saameeyeen. Waxaa jira dhowr arrimood oo gacan ka geysan kara horumarinta demyelinating neuropathy. Mid ka mid ah sababaha asaasiga ah waa cilladaha difaaca jirka, halkaasoo habka difaaca jirku uu si qalad ah u weeraro unugyadiisa, oo ay ku jiraan daboolka difaaca (myelin) ee ku wareegsan neerfaha. Xaaladaha ay ka mid yihiin sclerosis badan (MS) iyo Guillain-Barré syndrome waa tusaaleyaal xanuunnada difaaca jirka oo u horseedi kara demyelinating neuropathy. Caabuqyada, fayrasyada iyo bakteeriyada labadaba, waxay sidoo kale kicin karaan demyelination. Fayrasyada sida herpes simplex, cagaarshow C, iyo fayraska difaaca jirka (HIV) ayaa lala xiriiriyay xaaladdan. Caabuqyada bakteeriyada sida cudurka Lyme sidoo kale waxay dhaawac u geysan karaan galka myelinka. Qodobbada hidda-socodka ayaa laga yaabaa inay door ka ciyaaraan xaaladaha qaarkood ee demyelinating neuropathy. Xaaladaha qaarkood ee la iska dhaxlo, sida cudurka Charcot-Marie-Ilkaha ama neerfaha dareemayaasha dareemayaasha ee la iska dhaxlo, waxay u horseedi karaan cillado ku yimaada wax soo saarka myelin-ka ama dayactirka. Sababaha kale ee suurtagalka ah waxaa ka mid ah soo-gaadhista sunta ama kiimikooyinka, daawooyinka qaarkood ama daawaynta (sida kiimoterabiga), nafaqo-xumada (sida fitamiin B12 yaraan), iyo dhaawac jireed ama dhaawac dareemayaasha.
Arrimaha Khatarta ah ee Demyelinating neuropathy
Fahamka arrimaha khatarta ah ee la xidhiidha neuropathy demyelinating ayaa muhiim u ah shakhsiyaadka iyo xirfadlayaasha daryeelka caafimaadka labadaba. Marka la aqoonsanayo arrimahan halista ah, waxaan qaadi karnaa tallaabooyin firfircoon si aan uga hortagno ama u maareyno xaaladdan. Mid ka mid ah arrimaha aasaasiga ah ee khatarta ah ee demyelinating neuropathy waa cilladaha difaaca jirka. Xaaladaha ay ka midka yihiin sclerosis badan, Guillain-Barré syndrome, iyo lupus ayaa la og yahay inay kordhiyaan suurtogalnimada inay yeeshaan cudurka neuropathy demyelinating. Xanuunadani waxay sababaan in habdhiska difaaca uu si khalad ah u weeraro galka difaaca ee myelinka ee ku wareegsan fiilooyinka neerfaha, taasoo keenta dhaawaca neerfaha iyo calaamadaha xiga. Arrin kale oo khatar ah ayaa ah soo-gaadhista sunta ama kiimikooyinka qaarkood. Soo-gaadhista muddada dheer ee walxaha sida macdanta culus (lead, meerkuri), dareerayaasha warshadaha, sunta cayayaanka, ama xitaa daawooyinka qaarkood waxay gacan ka geysan karaan horumarinta neuropathy demyelinating. Waxay lama huraan u tahay shakhsiyaadka ka shaqeeya warshadaha leh soo-gaadhista sunta ama kuwa qaata dawooyinka loo yaqaan saamaynta neurotoxic si ay uga digtoonaadaan khatartan. Caabuqyada sidoo kale waxay door ka ciyaari karaan kicinta neuropathy demyelinating. Caabuqyada fayraska sida fayraska Epstein-Barr, fayraska cagaarshow C, iyo fayraska difaaca jirka (HIV) ayaa lala xiriiriyay khatarta sii kordheysa ee uu ku yeelan karo xaaladdan. Caabuqyada bakteeriyada sida cudurka Lyme ayaa sidoo kale keeni kara demyelination. Qodobbada hidda-socodka ayaa sidoo kale laga yaabaa inay gacan ka geystaan u nuglaanshaha shakhsi ahaaneed ee demyelinating neuropathy. Qaar ka mid ah isbeddellada hidda-wadaha ayaa la aqoonsaday kuwaas oo ka dhigaya shakhsiyaadka qaarkood kuwo aad ugu nugul in ay yeeshaan xaaladdan marka la barbardhigo kuwa kale.
Calaamadaha Demyelinating neuropathy
Demyelinating neuropathy waa xaalad adag oo saameeya habdhiska dareenka, gaar ahaan galka myelin ee ku wareegsan oo ilaaliya fiilooyinka dareemayaasha. Fahamka calaamadaha xaaladdan ayaa muhiim u ah ogaanshaha hore iyo maaraynta waxtarka leh. Mid ka mid ah calaamadaha asaasiga ah ee neuropathy demyelinating waa daciifnimo ama kabuubyo meelaha ay dhibaatadu saameysey. Tani waxay u muuqan kartaa inay ku adag tahay qabsashada walxaha, u daadinta si ula kac ah, ama la kulma dareen jidhidhico ah. Intaa waxaa dheer, shakhsiyaadka waxaa laga yaabaa inay la kulmaan murqo xanuun ama barar, taasoo ka dhigaysa mid adag inay qabtaan hawlo maalmeed. Calaamadaha kale ee caadiga ah waa isku dheelitirnaanta iyo dhibaatooyinka iskudubarid. Demyelinating neuropathy waxay carqaladayn kartaa calaamadaha u dhexeeya maskaxda iyo murqaha, taasoo keenta dhaqdhaqaaqyo aan xasilloonayn iyo khatarta sii kordheysa ee dhicista. Shakhsiyaadka waxa kale oo laga yaabaa inay dareemaan hoos u dhac ku yimaadda adkaysigooda guud oo ay ku adkaato inay galaan hawlo ay mar ku raaxaysanayeen. Xaaladaha qaarkood, demyelinating neuropathy waxay keeni kartaa khalkhal dareenka sida dareenka sare u kaca taabashada ama isbeddelka heerkulka. Tani waxay keeni kartaa raaxo-darro ama xanuun xitaa cadaadis khafiif ah ama soo-gaadhista kulayl fudud ama qabow. Waxaa muhiim ah in la ogaado in calaamadahani ay ku kala duwanaan karaan qof ilaa qof ayna ka sii dari karaan waqti ka dib haddii aan la daweyn. Haddii aad ka shakisan tahay inaad isku aragto mid ka mid ah calaamadahan la xidhiidha demyelinating neuropathy, waa lagama maarmaan inaad raadsato daryeel caafimaad si loo helo ogaanshaha saxda ah iyo ikhtiyaarrada daaweynta habboon.
Ma u baahan tahay ballan?
Ogaanshaha cudurka Demyelinating neuropathy
Ogaanshaha saxda ah iyo waqtiga ku habboon ayaa muhiim u ah maaraynta neuropathy demyelinating. Marka la aqoonsado xaaladdan goor hore, xirfadlayaasha daryeelka caafimaadku waxay bilaabi karaan xeelado daaweyn oo ku habboon oo ay wanaajiyaan natiijooyinka bukaanka. Ogaanshaha demyelinating neuropathy waxay ku lug leedahay qiimeyn dhamaystiran oo isku dhafan qiimeynta bukaan-socodka, dib u eegista taariikhda caafimaadka, iyo baaritaano khaas ah. Talaabada bilawga ah waxay inta badan ka mid tahay baadhis jidheed oo dhamaystiran si loo qiimeeyo calaamadaha sida murqaha daciifnimada, khalkhalka dareenka, ama falcelis daciif ah. Si loo xaqiijiyo joogitaanka demyelination, daraasaadka dareemayaasha dareemayaasha (NCS) ayaa caadi ahaan la sameeyaa. NCS waxay cabbirtaa xawaaraha ay calaamadaha korontadu ku socdaan dareemayaasha waxayna kaa caawin kartaa in la aqoonsado wixii aan caadi ahayn ee xawaaraha socodka dareemayaasha. Intaa waxaa dheer, electromyography (EMG) ayaa laga yaabaa in loo isticmaalo si loo qiimeeyo dhaqdhaqaaqa muruqa iyo in la ogaado calaamad kasta oo ka mid ah hoos u dhac ama dhaawac muruqa. Xaaladaha qaarkood, daraasado sawir-qaadis oo dheeraad ah sida sawir-qaadista magnetic resonance imaging (MRI) ama ultrasound neerfaha ayaa laga yaabaa in lagu taliyo si loo arko dareemayaasha saameeya oo ay qiimeeyaan sharaftooda qaabdhismeed. Waa muhiim in xirfadlayaasha daryeelka caafimaadku ay tixgeliyaan sababaha kale ee suurtagalka ah ee neuropathy inta lagu jiro habka ogaanshaha. Tani waxa ay ku lug yeelan kartaa in meesha laga saaro xaaladaha hoose sida sonkorowga, xanuunada difaaca jidhka, ama yaraanta fitamiinada iyada oo loo marayo baadhitaano dhiig ama baadhitaano dheeraad ah. Iyadoo la adeegsanayo hab dhammaystiran oo lagu ogaanayo cudurka oo ay ku jiraan qiimeynta bukaan-socodka iyo baaritaannada gaarka ah, xirfadlayaasha daryeelka caafimaadku waxay si sax ah u aqoonsan karaan demyelinating neuropathy. Tani waxay u oggolaanaysaa faragelin degdeg ah iyo qorshooyinka daawaynta ee ku habboon taas oo ujeeddadeedu tahay in la yareeyo calaamadaha laguna wanaajiyo tayada nolosha bukaanka.
Daawaynta Demyelinating neuropathy
Marka ay timaado daaweynta demyelinating neuropathy, waxaa jira dhowr habab oo la qaadi karo si loo maareeyo xaaladda si wax ku ool ah. Hadafka aasaasiga ah ee daaweyntu waa in la yareeyo ama la joojiyo horumarka dhaawaca dareemayaasha iyo yaraynta calaamadaha ay la kulmaan shakhsiyaadka. Mid ka mid ah ikhtiyaarka daaweynta caadiga ah ee demyelinating neuropathy waa daawaynta difaaca jirka. Tani waxay ku lug leedahay isticmaalka daawooyinka xakameynaya jawaabta habka difaaca jirka, taas oo gacan ka geysaneysa dhimista bararka iyo ka hortagga dhaawac dheeraad ah oo ku yimaada galka myelin. Corticosteroids, sida prednisone, ayaa badanaa lagu qoraa kiiskan. Habka kale waa daawaynta immunoglobulin (IVIG) ee xididka. Tani waxay ku lug leedahay in la geliyo qiyaaso badan oo difaaca jirka ah oo laga helay deeq-bixiyeyaasha caafimaadka qaba oo la geliyo dhiigga bukaanka. IVIG ayaa lagu muujiyay in ay saameyn togan ku leedahay demyelinating neuropathy iyada oo la beddelayo jawaabta difaaca iyo kor u qaadista remyelination. Xaaladaha qaarkood, beddelka balaasmaha ayaa laga yaabaa in lagula taliyo sidii ikhtiyaar daawayn. Habkani waxa uu ku lug leeyahay ka qaadista balasmaha dhiigga bukaanka oo lagu beddelo balasmaha deeqaha ama xal beddelka ah. Beddelka Plasma wuxuu caawiyaa ka-hortagga unugyada waxyeelada leh ee wareegga waxayna ku siin kartaa gargaar ku-meel-gaar ah calaamadaha. Daaweynta jireed sidoo kale waxay door muhiim ah ka ciyaartaa maaraynta demyelinating neuropathy. Waxay diiradda saartaa hagaajinta xoogga, dheelitirka, isuduwidda, iyo dhaqdhaqaaqa iyada oo loo marayo jimicsi iyo farsamooyin la beegsaday. Dhakhaatiirta jireed waxay sidoo kale ku siin karaan qalab caawiya sida xargaha ama lafaha si kor loogu qaado dhaqdhaqaaqa loona yareeyo dhicitaanka. Aad bay muhiim ugu tahay shakhsiyaadka qaba xanuunka neerfaha ee 'demyelinating neuropathy' inay si dhow ula shaqeeyaan bixiyaashooda daryeelka caafimaadka si ay u horumariyaan qorshe daawaynta shakhsi ahaaneed oo ku habboon baahidooda. Dabagal joogto ah iyo dib u habeyn lagu sameeyo daawada ama daawaynta ayaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto iyadoo ku xiran jawaabta shaqsiga iyo horumarka cudurka. Marka la isku daro habab daaweyn oo kala duwan, waxaa suurtagal ah in si wax ku ool ah loo maareeyo calaamadaha loona wanaajiyo tayada nolosha kuwa la nool xanuunka demyelinating neuropathy.
Tallaabooyinka Ka Hortagga ah ee Demyelinating neuropathy
Hal dhinac oo muhiim ah oo ka hortag ah ayaa ah qaadashada qaab nololeed caafimaad leh. Tan waxaa ka mid ah ilaalinta cunto dheellitiran oo qani ku ah nafaqooyinka muhiimka ah sida fiitamiinada B12 iyo E, kuwaas oo muhiim u ah shaqada dareemayaasha. Jimicsi joogto ah ayaa sidoo kale kaa caawin kara hagaajinta wareegga iyo kor u qaadista caafimaadka guud ee dareemayaasha. Ka fogaanshaha soo-gaadhista sunta iyo walxaha waxyeelada leh waa qiyaas kale oo muhiim ah oo ka hortag ah. Kiimikooyinka qaarkood, biraha culus, iyo wasakhowga deegaanka ayaa lala xiriiriyay dhaawaca neerfaha. Iyadoo la yareynayo soo-gaadhista walxahan iyada oo loo marayo taxaddarrada badbaadada saxda ah iyo wacyigelinta deegaanka, shakhsiyaadka waxay si weyn u yareeyn karaan khatartooda. Intaa waxaa dheer, maareynta xaaladaha caafimaad ee hoose ee laga yaabo inay gacan ka geystaan demyelinating neuropathy ayaa muhiim u ah ka hortagga. Xaaladaha sida sonkorowga, cilladaha difaaca jirka, iyo caabuqyada waa in si habboon loo maareeyaa hagidda xirfadlayaasha daryeelka caafimaadka si loo yareeyo khatarta dhaawaca neerfaha. Ugu dambeyntii, baaritaannada joogtada ah ee bixiyeyaasha daryeelka caafimaadka ayaa door muhiim ah ka ciyaara ka-hortagga. Baadhitaannada joogtada ah waxay kaa caawin karaan in la aqoonsado calaamadaha hore ama calaamadaha demyelinating neuropathy ama xaaladaha la xidhiidha. Ogaanshaha hore waxay u ogolaaneysaa faragelinta waqtiga iyo xeeladaha daaweynta kuwaas oo laga yaabo inay ka hortagaan waxyeello kale. Qaadashada tallaabooyinkan ka-hortagga ah, shakhsiyaadka waxay la wareegi karaan xakameynta caafimaadkooda dareemayaasha waxayna yareynayaan suurtagalnimada inay yeeshaan cudurka 'demyelinating neuropathy'. Xusuusnow - ka-hortagga had iyo jeer way ka fiican tahay daaweynta marka ay timaaddo ilaalinta fayo-qabka guud!
Samee & Ha samayn
Marka ay timaado maaraynta demyelinating neuropathy, waxaa jira qaar la sameeyo iyo kuwa aan sameynin kuwaas oo si weyn u saameyn kara fayoobida guud ee shakhsiyaadka ay saameysay xaaladdan. Marka la raaco tilmaamahan, shakhsiyaadka waxay si wanaagsan u maareyn karaan astaamahooda waxayna hagaajin karaan tayada noloshooda.
Samee
Ha sameyn
DoRaac talada dhakhtarka iyo qorshaha daawaynta.
Ha sameynIska daa calaamadaha ama dib u dhig raadinta caawimo caafimaad.
Calaamaduhu way kala duwanaan karaan iyadoo ku xiran hadba neerfayaasha ay saameeyeen, laakiin waxaa ku jiri kara daciifnimo ama kabuubyo addimada, oo ay ku adag tahay iskudubarid iyo dheellitirka, murqaha murqaha ama bararka, dareenka xiirid ama gubasho, iyo dhibaatooyinka shaqada kaadiheysta ama mindhicirka.