Cudurka Hirschsprung, oo sidoo kale loo yaqaanno aganglionic megacolon, waa xaalad naadir ah laakiin halis ah oo saameysa xiidmaha weyn ee dhallaanka. Waxaa lagu gartaa maqnaanshaha unugyada dareemayaasha ee qaybo ka mid ah xiidanka, taasoo keenta dhibaatooyin xagga saxarada. Qofka caafimaadka qaba, unugyada dareemayaasha ee xiidanku waxay caawiyaan isku-dubbaridka foosha iyo nasashada murqaha kuwaas oo saxaro ku dhex mara xiidmaha. Si kastaba ha ahaatee, Cudurka Hirschsprung, unugyada dareemayaasha ayaa ka maqan qayb ka mid ah xiidanka. Natiijo ahaan, saxaradu way ku ururtaa meeshaas oo waxay sababtaa xannibaado. Sababta saxda ah ee cudurka Hirschsprung si buuxda looma fahmin, laakiin waxaa la rumeysan yahay inay la xiriirto arrimo hidde-side. Waxay u dhici kartaa si teel-teel ah ama waxaa laga yaabaa in laga dhaxlo waalidiinta sidda isbeddellada hidde-sidaha qaarkood. Calaamadaha cudurka Hirschsprung way kala duwanaan karaan iyadoo ku xiran darnaanta iyo inta ay le'eg tahay ka-qaybgalka. Dhallaanka qaba xaaladaan inta badan waxaa ku adkaata inay saxarada ka gudbaan 48 saacadood gudahooda ka dib dhalashada waxaana laga yaabaa inay la kulmaan calool xanuun ama barar. Waxa kale oo laga yaabaa inay ku guuldareystaan inay miisaan ku filan u koraan ama ay yeeshaan cunto xumo. Cilad-sheegiddu waxay caadi ahaan ku lug leedahay isku-darka dib-u-eegista taariikhda caafimaadka, baadhis jidheed, iyo baadhitaano khaas ah sida barium enema ama biopsy malawadka. Daawaynta Cudurka Hirschsprung waxay caadi ahaan ku lug leedahay qalliin si meesha looga saaro qaybta ay saamaysay xiidanka oo la isku xidho qaybo caafimaad qaba. Ogaanshaha hore iyo daawaynta ayaa muhiim u ah maaraynta Cudurka Hirschsprung si wax ku ool ah.
Haddii aad ka shakisan tahay adiga ama qof kale inuu qabo cudurka Hirschsprung, waa muhiim inaad raadsato daryeel caafimaad oo degdeg ah adigoo wacaya adeegyada degdegga ah ama la tasho Gastroenterologist.
Sababaha cudurka Hirschsprung
Fahamka sababaha Hirschsprung Disease waa muhiim si looga hortago oo si wax ku ool ah loo maareeyo xaaladdan. Sababta saxda ah ee cudurka Hirschsprung weli si buuxda looma fahmin. Si kastaba ha ahaatee, waxaa la rumeysan yahay inay yihiin arrimo hidde iyo deegaan isugu jira. Cilmi-baaristu waxay muujisay in isbeddellada hidde-sidaha qaarkood ay kordhin karaan khatarta ah inuu ku dhaco xaaladdan. Dhab ahaantii, waxaa la ogaaday in Cudurka Hirschsprung uu u janjeero inuu ku dhex socdo qoysaska, isagoo soo jeedinaya qayb hidde ah oo xooggan. Arrimaha deegaanka ayaa sidoo kale laga yaabaa inay door ka ciyaaraan horumarinta Cudurka Hirschsprung. Tusaale ahaan, sigaar cabista hooyada xilliga uurka waxaa lala xiriiriyay khatarta sii kordheysa ee xaaladdan dhallaanka. Waxyaabaha kale sida da'da hooyada iyo soo-gaadhista daawooyinka qaarkood ama sunta ayaa sidoo kale gacan ka geysan kara horumarinta Cudurka Hirschsprung.
Arrimaha Khatarta ah ee Cudurka Hirschsprung
Fahamka arrimaha khatarta ah ee la xidhiidha Hirschsprung Disease ayaa muhiim u ah aqoonsiga shakhsiyaadka laga yaabo inay aad ugu nugul yihiin inay ku dhacaan xaaladdan. Iyadoo aan si buuxda loo fahmin sababta dhabta ah ee cudurka Hirschsprung, cilmi-baaris ayaa lagu ogaaday dhowr arrimood oo halis ah kuwaas oo kordhin kara suurtogalnimada inuu dhaco. Hal arrin oo khatar ah ayaa ah genetics. Cudurka Hirschsprung wuxuu u janjeeraa inuu ku dhex socdo qoysaska, isagoo soo jeedinaya qayb la iska dhaxlo. Haddii xubin qoyska ka mid ah, sida waalid ama walaal, laga helay xaaladda, waxaa jirta fursad kororeysa oo uu ku qaadi karo sidoo kale. Arrin kale oo halis ah waa jinsiga. Daraasaduhu waxay muujiyeen in ragga ay si aad ah u saameeyaan cudurka Hirschsprung marka loo eego dumarka. In kasta oo sababta ka dambaysa kala duwanaanshiyahan aanay weli caddayn, haddana waxa ay iftiiminaysaa baahida loo qabo wacyigelinta sare loo qaaday iyo ogaanshaha hore ee dhallaanka labka ah. Qaar ka mid ah xaaladaha hidde-sideyaasha iyo cilladaha ayaa sidoo kale lala xiriiriyaa khatarta sii kordheysa ee Cudurka Hirschsprung. Tusaale ahaan, cilladda Down syndrome-ka iyo cilladaha koromosoomyada kale ee aan caadiga ahayn ayaa la ogaaday inay ku xiran yihiin suurtagalnimada sare ee cudurkan. Intaa waxaa dheer, dhalmada dhiciska ah ayaa loo aqoonsaday inay tahay arrin halis u ah cudurka Hirschsprung. Dhallaanka dhasha ka hor uurka 37 toddobaad waxa laga yaabaa inay leeyihiin khatar sare marka loo eego dhallaanka wakhtiga buuxa.
Calaamadaha Cudurka Hirschsprung
Cudurka Hirschsprung, oo ah xaalad saameysa xiidmaha weyn, waxaa lagu gartaa maqnaanshaha unugyada dareemayaasha ee qaybo ka mid ah mindhicirka. Maqnaanshahan unugyada dareemayaasha waxay keenaysaa dhibaatooyin xagga saxarada oo waxay keeni kartaa calaamado kala duwan. Mid ka mid ah calaamadaha caadiga ah ee cudurka Hirschsprung waa calool-istaagga joogtada ah. Dhallaanka iyo carruurta qaba xaaladdan waxaa laga yaabaa inay la kulmaan dhibaato inay saxarada ku gudbaan, taasoo keenta saxaro aan badnayn ama xitaa xannibaad dhammaystiran. Tani waxay keeni kartaa calool xanuun iyo raaxo la'aan. Calaamad kale oo inta badan lala xiriiriyo Cudurka Hirschsprung waa caloosha oo barara. Ku ururista saxarada ee mindhicirka waxay keeni kartaa in calooshu kala baxdo, taasoo keenta barar muuqda. Xaaladaha qaarkood, dadka qaba Hirschsprung Disease ayaa sidoo kale laga yaabaa inay la kulmaan matag, gaar ahaan haddii ay jirto xannibaad ku jirta mindhicirka. Tan waxa wehelin kara quudin xumo iyo cayil la'aanta. Waxaa muhiim ah in la ogaado in calaamadahani ay kala duwanaan karaan iyadoo ku xiran darnaanta iyo baaxadda xaaladda.
Ma u baahan tahay ballan?
Ogaanshaha Cudurka Hirschsprung
Mid ka mid ah hababka aasaasiga ah ee loo isticmaalo in lagu ogaado Cudurka Hirschsprung waa iyada oo loo marayo baadhis jidheed oo dhammaystiran iyo dib-u-eegis dhamaystiran oo lagu sameeyo taariikhda caafimaad ee qofka. Dhakhaatiirtu waxay eegi doonaan calaamadaha caadiga ah sida calool-istaagga joogtada ah, ku guuldareysiga inay dhaafaan meconium wax yar ka dib dhalashada, calool-xanuun, iyo miisaan korodh oo liita. Calaamadahani waxay badanaa keenaan shakiga Hirschsprung Disease waxayna soo dedejiyaan baaritaan dheeraad ah. Marka lagu daro baaritaanka jirka, dhowr baaritaan oo ogaanshaha ayaa kaa caawin kara xaqiijinta jiritaanka cudurka Hirschsprung. Mid ka mid ah baaritaanka caadiga ah ayaa ah barium enema ama daraasad ka duwan, halkaasoo dareere ay ku jiraan barium la geliyo malawadka iyo raajooyinka la qaado si loo arko xiidanka. Baaritaankaani wuxuu muujin karaa meelaha cidhiidhiga ah ama xannibaadda xiidanka taasoo muujin karta maqnaanshaha unugyada ganglion ee sifaha Hirschsprung Disease. Qalab kale oo qiimo leh oo lagu ogaanayo cudurka waa manometry anorectal, kaas oo cabbira cadaadiska gudaha malawadka iyo kanaalka dabada. Shakhsiyaadka qaba Hirschsprung Disease, baaritaankani wuxuu inta badan muujiyaa maqnaansho ama qaab aan caadi ahayn oo foosha futada. Xaaladaha qaarkood, dhakhaatiirtu waxay sidoo kale samayn karaan biopsy malawadka si ay si dhab ah u ogaadaan Cudurka Hirschsprung. Inta lagu jiro nidaamkan, muunad yar oo unug ah ayaa laga soo qaadayaa malawadka waxaana lagu baari karaa mikroskoob si loo ogaado jiritaanka ama maqnaanshaha unugyada ganglion.
Daawaynta Cudurka Hirschsprung
Hadafka koowaad ee daawaynta waa in laga saaro qaybta ay saamaysay xiidanka oo dib loo soo celiyo shaqadii caadiga ahayd ee mindhicirka. Tani waxay caadi ahaan lagu gaaraa habraac qalliin oo loo yaqaan qalliin jiid jiid. Inta lagu jiro nidaamkan, takhtarka qalliinka ayaa ka saaraya qaybta xiidanka ee ka maqan unugyada dareemayaasha wuxuuna isku xiraa qaybta caafimaadka qabta ee xiidanka iyo dabada. Tani waxay u ogolaaneysaa in saxaro sax ah loo maro waxayna yaraynaysaa calaamadaha la xidhiidha Hirschsprung Disease. Xaaladaha qaarkood, dambar ku meel gaar ah ayaa laga yaabaa inay lagama maarmaan noqoto ka hor inta aan la samayn qalliinka jiidista. Tani waxay ku lug leedahay abuurista dalool caloosha ah kaas oo qashinka lagu baabi'in karo iyada oo la siinayo wakhti loogu talagalay bogsashada iyo u diyaargarowga qalliinka xiga. Waxaa muhiim ah in la ogaado in kiis kasta oo Hirschsprung ah uu yahay mid gaar ah, qorshooyinka daawayntana way kala duwanaan karaan iyadoo ku xiran arrimo ay ka mid yihiin da'da, caafimaadka guud, iyo darnaanta calaamadaha. Sidaa darteed, waxaa muhiim u ah shakhsiyaadka qaba xaaladdan inay la tashadaan xirfadle daryeel caafimaad oo bixin kara hagitaan shakhsi ahaaneed oo ku saabsan doorashooyinka daawaynta ugu habboon. Iyadoo faragelinta qalliinku ay weli tahay tiirarka aasaasiga ah ee maaraynta Cudurka Hirschsprung, daryeelka caafimaad iyo taageerada joogtada ah ayaa sidoo kale muhiim ah. Tan waxa ku jiri kara booqashooyin dabagal joogto ah oo lala yeesho bixiyeyaasha daryeelka caafimaadka si ay ula socdaan horumarka, wax uga qabtaan wixii walaac ah ama dhibaatooyin, iyo in la hubiyo natiijooyinka muddada-dheer ee ugu fiican ee shakhsiyaadka la nool xaaladdan.
Tallaabooyinka Ka Hortagga ah ee Cudurka Hirschsprung
Mid ka mid ah xeeladaha ka-hortagga ee muhiimka ah waa la-talinta hidda-socodka. Qoysaska leh taariikhda Hirschsprung Disease ama cilladaha hiddaha ee la xiriira waxay ka faa'iideysan karaan la-talinta la-taliyaha hidaha. Xirfadlayaashani waxay qiimeyn karaan arrimaha khatarta ah waxayna bixiyaan macluumaad qiimo leh oo ku saabsan fursadaha u gudbinta xaaladda jiilalka mustaqbalka. Sidoo kale, ogaanshaha hore ayaa door muhiim ah ka ciyaara ka-hortagga. Barnaamijyada baarista dhallaanka ayaa laga hirgeliyay waddamada qaarkood si loo ogaado dhallaanka laga yaabo inay halis sare ugu jiraan cudurka Hirschsprung. Cilad-sheegid waqtiyeysan waxay saamaxdaa faragelin caafimaad oo degdeg ah iyo xeelado maareyn habboon, kuwaas oo kaa caawin kara yaraynta dhibaatooyinka iman kara ee la xidhiidha xaaladda. Ugu dambeyntii, ilaalinta qaab nololeed caafimaad leh inta lagu jiro uurka waxay sidoo kale gacan ka geysan kartaa dadaallada ka hortagga. Tan waxaa ku jira daryeelka saxda ah ee dhalmada ka hor, nafaqeynta dheellitiran, ka fogaanshaha soo-gaadhista walxaha waxyeelada leh ama caabuqa, iyo raacitaanka talooyinka caafimaad ee ku saabsan isticmaalka daawada.
Samee & Ha samayn
Marka ay timaado maaraynta cudurka Hirschsprung, waxaa jira qaar la sameeyo iyo kuwa aan sameynin oo si weyn u saameyn kara fayoobida shakhsiyaadka ay saameysay xaaladdan. Markaad raacdo tilmaamahan, bukaanada iyo daryeelayaashoodu waxay hubin karaan tayada nolosha waxayna yareeyaan dhibaatooyinka iman kara.
Samee
Ha sameyn
Cun cunto faybarku ku badan yahay
Ka fogow cuntooyinka ay adag tahay in la dheefshiido
Raac jadwalka cuntada caadiga ah
Ha ka boodin cuntada
Joog biyo
Iska ilaali fuuq-baxa
Raadso talo caafimaad isla markiiba haddii calaamaduhu ka sii daraan ama isbeddelaan
Ha illoobin calaamadaha cusub ama ka sii daraya
Raac tilmaamaha bixiyaha xanaanada caafimaadkaaga ee maaraynta mindhicirka iyo daawooyinka
Ha is-daaweynin ama ha beddelin daawaynta laguu qoray adiga oo aan la tashan xirfadle daryeel caafimaad
Samee dhaqdhaqaaq jireed fudud ama jimicsi sida lagula taliyay
Iska ilaali jimicsiga adag adiga oo aan ogolaansho caafimaad haysan
Hayso joornaalka calaamadaha si aad ula socoto dhaqdhaqaaqa mindhicirka iyo arrimaha la xidhiidha
Ha illoobin isbedelka caadooyinka mindhicirka ama calaamadaha
Ku celceli farsamooyinka nasashada si aad u yareyso diiqada, taas oo saameyn karta shaqada mindhicirka
Ka fogow walbahaarka ama walwalka xad dhaafka ah
Si joogto ah u xaadir baaritaannada caafimaadka iyo ballamaha daba-galka ah
Ka bood ama dib u dhig balamaha caafimaadka
Haddii aad ka shakisan tahay adiga ama qof kale inuu qabo cudurka Hirschsprung, waa muhiim inaad raadsato daryeel caafimaad oo degdeg ah adigoo wacaya adeegyada degdegga ah ama la tasho Gastroenterologist.
Haa! Daawaynta ugu weyn ee cudurka Hirschsprung waa qaliin. Qaybta ay saamaysay xiidanka ayaa laga soo saarayaa hab lagu magacaabo qalliinka jiid-jiidka ama qalliinka dambarka. Xaaladaha qaarkood, waxaa laga yaabaa in loo baahdo qaliino dheeraad ah si loo hagaajiyo shaqada mindhicirka.
Haddii aan la daweyn ama aan la ogaanin muddo dheer, dhibaatooyin sida enterocolitis (bararka xiidmaha), xannibaadda mindhicirka ama daloolin ayaa dhici karta. Si kastaba ha ahaatee, ogaanshaha hore iyo daaweynta habboon, dhibaatooyinkan waa la yarayn karaa.
Nasiib darro, ma jiraan tallaabooyin ka hortag ah oo loo yaqaan Hirschsprung Disease maadaama ay tahay xaalad lagu dhasho. Si kastaba ha ahaatee, ogaanshaha hore iyo dhexgalka caafimaad ee degdega ah ayaa kaa caawin kara in si wax ku ool ah loo maareeyo xaaladda.