Sababaha Sciatica
Sciatica waxaa sababi kara arrimo kala duwan oo keena xanaaqa ama cadaadiska dareemaha sciatica. Qaar ka mid ah sababaha caadiga ah waxaa ka mid ah:
Saxanka Herniated ama Burjinaya: Sababta ugu badan ee sciatica waa herniated ama saxan ka soo baxa laf dhabarta. Marka qalabka gudaha ee jilicsan ee saxanku uu dibadda u soo baxo oo uu ku cadaadiyo xididada dareemayaasha ee u dhow, waxay keeni kartaa xanuun iyo calaamado kale oo la xidhiidha sciatica.
Stenosis laf dhabarta: Laf-dhabarta laf-dhabarku waa xaalad uu kanaalka laf-dhabarku cidhiidhiyo, cadaadis saaraya dareemayaasha, oo ay ku jiraan neerfaha sciatic. Tan waxaa sababi kara isbeddellada sii xumaanaya ee laf dhabarta, sida osteoarthritis.
Cudurka Saxan-xumada: Waqti ka dib, saxannada u dhexeeya laf dhabarta waxay lumin karaan, lumin karaan awooddooda barkin, wayna yaraan karaan. Tani waxay u horseedi kartaa cadaadiska neerfaha iyo calaamadaha sciatica ee xiga.
Spondylolisthesis: Tani waa xaalad uu hal laf dhabarta hore uga siibto laf dhabarta ka hoosaysa. Waxay keeni kartaa cidhiidhi ku yimaadda kanaalka laf-dhabarka iyo cadaadiska neerfaha, oo ay ku jiraan neerfaha sciatic.
Piriformis Syndrome: Muruqyada piriformis, oo ku yaala barida, ayaa mararka qaarkood ka xanaajin kara ama cadaadin kara dareemaha sciatic marka ay hoos maraan ama dhex maraan muruqa. Tani waxay u horseedi kartaa calaamado la mid ah kuwa sciatica dhabta ah.
Dhaawac ama Dhaawac: Dhaawacyada dhabarka hoose ama barida, sida dhicitaan ama shil baabuur, waxay sababi karaan dhaawac soo gaara lafdhabarta ama unugyada ku hareeraysan, taasoo keenta calaamadaha sciatica.
Burooyinka: Inkasta oo ay naadir tahay, burooyinka ku yaala laf dhabarta ama miskaha ayaa cadaadin kara dareemaha sciatica, taasoo keenta calaamadaha sciatica.
Uurka: Miisaanka dheeraadka ah iyo isbeddelka qaabka xilliga uurka ayaa mararka qaarkood cadaadis saari kara dareemaha sciatica, taasoo keenta calaamadaha sciatica ee haweenka qaarkood.
Radiculopathy Lumbar: Lumbar radiculopathy, oo sida badan loo yaqaan sciatica, waa xaalad lagu garto cadaadiska ama xanaaqa xididada dareemayaasha ee dhabarka hoose, sida caadiga ah waxaa keena saxan herniated ama stenosis laf dhabarta. Cadaadiskani wuxuu keenaa xanuun, kabuubyo, xiirid, ama daciifnimo kaas oo ka soo baxa dhabarka hoose ee lugta oo raacaya dariiqa dareemaha sciatic.
Astaamaha:
Baadhista iyo Daaweynta: Cilad-sheegidda radiculopathy lumbar waxay caadi ahaan ku lug leedahay baaritaan jireed oo dhammaystiran, dib-u-eegis taariikhda caafimaadka, waxaana ku jiri kara imtixaannada sawir-qaadista sida MRI ama CT scans si loo arko laf-dhabarka oo loo aqoonsado isha cadaadiska. Ikhtiyaarada daawaynta inta badan waxay ku bilaabmaan tallaabooyin dhawrsan sida nasasho, daawaynta jidhka, dawooyinka ka hortagga bararka, iyo cirbadaha steroids epidural si loo yareeyo xanuunka loona yareeyo bararka. Haddii daawaynta muxaafidka ahi ay ku guuldareysato inay bixiso gargaar, faragelinta qalliinka, sida discectomy ama laminectomy, ayaa laga yaabaa in loo tixgeliyo inay yareyso cadaadiska xididdada dareemayaasha. Cilad-sheegid hore iyo daawaynta habboon waxay kaa caawin kartaa maareynta calaamadaha iyo ka hortagga dhibaatooyinka muddada-dheer.
Piriformis Syndrome: Piriformis syndrome waa xaalad lagu garto cadaadiska ama xanaaqa dareemaha sciatic ee muruqa piriformis ee barida. Muruqa piriformis wuxuu si toos ah uga socdaa laf-dhabarka hoose ilaa dusha sare ee femur, iyo marka uu xoqdo ama uu adkeeyo, waxay ka xanaajin kartaa dareemaha sciatic ee u dhow, taas oo keenta xanuun, kabuubyo, ama jidhid dhinaca dambe ee lugta iyo cagaha, isaga oo la jaanqaadaya calaamadaha radiculopathy lumbar.
Astaamaha:
Baadhista iyo Daaweynta: Cilad-sheegidda piriformis syndrome waxay ku lug leedahay baaritaan jireed oo dhammaystiran, oo ay ku jiraan tijaabooyin si loo soo saaro calaamadaha bukaanka iyo meesha laga saaro sababaha kale ee suurtogalka ah ee isku-buufinta dareemayaasha sciatic. Daraasadaha sawirada sida MRI ama CT scans ayaa loo isticmaali karaa si loo arko muruqa piriformis iyo qaababka ku xiga. Daaweyntu waxay caadi ahaan ku bilaabataa tallaabooyin dhawrsan sida jimicsiyo kala bixin, daawaynta jidhka, iyo daawooyinka ka hortagga bararka si loo yareeyo cidhiidhiga muruqa oo loo yareeyo xanuunka. Xaaladaha qaarkood, cirbadaha corticosteroid ee muruqa piriformis ama qalliin si loo sii daayo muruqa ayaa laga yaabaa in la tixgeliyo haddii daaweynta muxaafidka ah ay ku guuldareystaan inay bixiyaan gargaar. Maareynta waxay diiradda saartaa yareynta calaamadaha, hagaajinta dhaqdhaqaaqa, iyo ka hortagga soo noqoshada iyada oo loo marayo jimicsi la beegsanayo iyo wax ka beddelka qaab nololeedka.
Stenosis laf dhabarta: Qallafsanaanta laf-dhabarku waa xaalad lagu garto cidhiidhiga kanaalka laf-dhabarka, taas oo keeni karta isku-buuqa laf-dhabarka iyo neerfaha. Cidhiidhigani wuxuu ka dhalan karaa arrimo kala duwan, oo ay ku jiraan isbeddellada hoos u dhaca ee lafdhabarta, sida samaynta lafaha lafaha, dhumucda seedaha, ama saxannada herniated. Laf-dhabarta laf-dhabarta waxay caadi ahaan saamaysaa qaybaha lumbar (dhabarka hoose) ama ilmo-galeenka (qoorta) ee laf dhabarta waxayna keeni kartaa calaamado ay ka mid yihiin xanuunka, kabuubyada, daciifnimada, ama jidhicidda meelaha ay saameeyeen.
Astaamaha:
Baadhista iyo Daaweynta: Cilad-sheegidda laf-dhabarka laf-dhabarta waxay caadi ahaan ku lug leedahay baaritaanka jirka, qiimeynta calaamadaha, iyo daraasadaha sawir-qaadista sida MRI ama CT scans si loo arko laf dhabarta oo loo qiimeeyo heerka cidhiidhiga. Ikhtiyaarada daawaynta inta badan waxay ku bilaabmaan tallaabooyin dhawrsan sida daawaynta jidhka, daawooyinka ka hortagga bararka, iyo cirbadaha steroids epidural si loo yareeyo xanuunka loona hagaajiyo dhaqdhaqaaqa. Xaalado aad u daran ama haddii daawaynta muxaafidka ah ay ku guuldareystaan inay bixiyaan gargaar, waxqabadyada qalliinka sida laminectomy decompression ama fiyuuska laf-dhabarka ayaa laga yaabaa in loo tixgeliyo inay yareeyaan cadaadiska laf-dhabarka ama neerfaha oo ay dejiyaan lafdhabarta. Maareynta waxay diiradda saartaa yareynta calaamadaha, hagaajinta shaqada, iyo ka hortagga horumarka xaaladda iyada oo la adeegsanayo daaweyn isku dhafan oo ku habboon baahida bukaanka shakhsi ahaaneed.
Sciatica waxay noqon kartaa mid aad u xanuun badan oo daciifisa, laakiin waxaa jira daweyn badan oo kaa caawin kara yaraynta calaamadaha. Waa kuwan qaar ka mid ah hababka caadiga ah:
DaawooyinkaDaawooyinka xanuunka sida ibuprofen (Advil, Motrin IB) ama naproxen sodium (Aleve) waxay kaa caawin karaan yaraynta xanuunka dhexdhexaadka ah. Xanuun aad u daran, dhakhtarkaagu waxa laga yaabaa inuu kuu qoro dawooyinka murqaha ama dawooyinka xanuunka ka xoog badan.
Daawaynta jirka: Daaweeye jireed ayaa naqshadeyn kara barnaamij jimicsi iyo kala bixin si uu uga caawiyo yareynta cadaadiska dareemaha sciatic iyo xoojinta muruqyada taageeraya dhabarkaaga.
Kulaylka iyo daaweynta barafkaKuleylka ama baakadaha barafka oo la marsado aagga xanuunka leh waxay kaa caawin kartaa yaraynta bararka iyo bixinta gargaar.
Cirbadaha laf-dhabarka ee epiduralCirbadaha Corticosteroid ee tooska ah ee aagga ku xeeran dareemaha ay saameeyeen waxay kaa caawin kartaa yaraynta bararka iyo xanuunka.
Daawaynta beddelka ah: Farsamooyinka sida acupuncture, manipulation chiropractic, iyo duugista ayaa laga yaabaa inay dadka qaar nafis siiyaan.
Wax ka beddelka hab-nololeedka: Joogteynta qaabka wanaagsan, isticmaalka makaanikada jirka ee saxda ah, iyo ka fogaanshaha fadhiga dheer ama joogsiga waxay kaa caawin kartaa ka hortagga xanaaqa dheeraadka ah ee neerfaha sciatica.
QalliinkaXaalado naadir ah oo daawaynta muxaafidka ah ay ku guuldareystaan inay bixiyaan gargaar, qalliin ayaa lagu talin karaa si loo yareeyo cadaadiska dareemaha sciatica.
Sciatica waxaa loola jeedaa xanuunka ka soo baxa jidka dareemaha sciatica, kaas oo laamo ka soo baxa dhabarkaaga hoose ee miskahaaga iyo barida iyo hoos lug kasta. Badanaa waxay saamaysaa hal dhinac oo jidhka ah.
Sciatica waxaa badanaa sababa saxanka herniated, lafaha laf dhabarta, ama cidhiidhiga lafdhabarta (spinal stenosis). Waxa kale oo ay sababi kartaa xanaaqa neerfaha ee lafaha ku xiga, burooyinka, muruqa, dhiig-baxa gudaha, caabuqa, dhaawaca, ama sababo kale.
Calaamadaha ugu caansan ee sciatica waa xanuunka ka soo baxa dhabarka hoose ee barida iyo hoos dhabarka hal lugood. Calaamadaha kale waxaa ka mid noqon kara kabuubyo, jidhidhid, ama daciifnimo lugta ama cagta ay saamaysay.
Sciatica waxaa sida caadiga ah lagu ogaadaa iyadoo lagu saleynayo baaritaanka jirka, taariikhda caafimaadka, iyo mararka qaarkood baaritaannada sawir-qaadista sida raajada, MRI, ama CT scans si loo go'aamiyo sababta keentay cadaadiska dareemayaasha.
Daaweynta sciatica waxay inta badan ku lug leedahay isku-darka is-daryeelka is-daryeelka, daaweynta jireed, daawada, iyo xaaladaha qaarkood, irbado ama qalliin. Tallaabooyinka is-daryeelka waxaa ka mid noqon kara nasasho, codsashada baakado kulul ama qabow, iyo jimicsi dabacsan oo iskala bixin ah.
Iyadoo laga yaabo inaysan mar walba laga hortagin, ilaalinta booska wanaagsan, jimicsi joogto ah si aad u xoojiso murqaha dhabarkaaga taageera, qaadista walxaha culus si sax ah, iyo ka fogaanshaha fadhiga dheer ama joogsiga waxay kaa caawin kartaa yaraynta khatarta ah inuu ku dhaco sciatica.
Muddada sciatica way kala duwanaan kartaa iyadoo ku xiran sababta asaasiga ah iyo sida loola dhaqmo. Xaalado badan, astaamuhu waxay ku fiicnaadaan dhowr toddobaad gudahood iyadoo la raacayo daawaynta muxaafidka ah. Si kastaba ha ahaatee, dadka qaar ayaa laga yaabaa inay dareemaan sciatica daba-dheer ama soo noqnoqda.
Waa inaad u tagtaa dhakhtarka haddii aad la kulanto xanuun daran oo sii socda inkastoo tallaabooyinka is-daryeelka, kabuubyo ama daciifnimo lugta ama cagaha, luminta kaadiheysta ama xakameynta mindhicirka, ama haddii calaamadahaagu ka sii daraan waqti ka dib.
Ku xidhnow Isbitaalada Qaaradaha wakhti kasta iyo meel kasta.
Soo deji abka hadda
si degdeg ah, caqli badan, daryeel caafimaad oo aan warqad lahayn